TEKNİK BİLGİLER

Karbon Çeliklerinin Kullanım Alanları


Islah çelikleri, kimyasal bileşimleri özellikle karbon miktarı bakımından, sertleştirilmeye elverişli olan ve ıslah işlemi sonunda belirli bir çekme dayanımında yüksek tokluk özelliği gösteren, alaşımlı ve alaşımsız makine imalat çelikleridir. Islah işlemi, çelik parçaya yüksek tokluk özelliğinin kazandırılacağı önce bir sertleştirme ve arkasından menevişleme işlemlerinin bütünü olarak tarif edilir. Islah çelikleri, ıslah işlemi sonunda kazandırdıkları üstün mekanik özelliklerden dolayı, çeşitli makine ve motor parçaları, dövme parçaları, somun, cıvata ve saplamalar, krank milleri, akslar, kumanda ve tahrik parçaları, piston kolları, çeşitli miller, dişliler ve şaft imalatı başta olmak üzere makine-imalat parçalarının önemli kısmını oluştururlar.


Uygun ıslah çeliğinin seçimi ve doğru ıslah işleminin uygulanması çok dikkat ve tecrübe gerektiren bir hadisedir. Islah işleminin iyi sonuç vermesi (istenilen sertlik ve tokluk değerlerine ulaşılması), kullanılan çeliğin içyapı temizliğiyle yakından ilgilidir. İçyapı temizliği, sıvı çeliğin bünyesinde çözünmüş halde bulunan emprütelerden (hidrojen, oksijen, azot gibi) arındırılması ve oksit, sülfür inklüzyonlarından temizlenmesi ile ilgilidir

Malz. No. DIN SAE/AISI C Simax Mn Pmax Smax Cr Mo Ni V
1.0402 C 22 1020 0.18-0.25 0.40 0.30-0.60 0.045 0.045 - - - -
1.0501 C 35 1035 0.32-0.39 0.40 0.50-0.80 0.045 0.045 - - - -
1.0503 C 45 1045 0.42-0.50 0.40 0.50-0.80 0.045 0.045 - - - -
1.0535 C 55 1055 0.52-0.60 0.40 0.60-0.90 0.045 0.045 - - - -
1.0601 C 60 1060 0.57-0.65 0.40 0.60-0.90 0.045 0.045 - - - -
1.1151 Ck 22 1020/1023 0.18-0.25 0.40 0.30-0.60 0.035 0.035 - - - -
1.1180 Cm 35 - 0.32-0.40 0.40 0.50-0.80 0.035 0.020-0.035 - - - -
1.1181 Ck 35 1035 0.32-0.39 0.40 0.50-0.80 0.035 0.035 - - - -
1.1186 Ck 40 1040 0.37-0.44 0.40 0.50-0.80 0.035 0.035 - - - -
1.1191 Ck 45 1045 0.42-0.50 0.40 0.50-0.80 0.035 0.035 - - - -
1.1201 Cm 45 1045 0.42-0.50 0.40 0.50-0.80 0.035 0.020-0.035 - - - -
1.1203 Ck 55 1055 0.52-0.60 0.40 0.60-0.90 0.035 0.035 - - - -
1.1206 Ck 50 1050 0.45-0.55 0.40 0.60-0.90 0.035 0.035 - - - -
1.1209 Cm 55 1055 0.52-0.60 0.40 0.60-0.90 0.035 0.020-0.035 - - - -
1.1221 Ck 60 1060 0.57-0.65 0.40 0.60-0.90 0.035 0.035 - - - -
1.1225 Cm 60 - 0.57-0.65 0.40 0.60-0.90 0.035 0.020-0.035 - - - -
1.5038 40 Mn 4 1039 0.36-0.44 0.25-0.50 0.80-1.10 0.035 0.035 - - - -
Malz. No. DIN SAE/AISI ≤16 mm >16-≤40 mm >40-≤100 mm >100-≤160 mm ≤16 mm >16-≤40 mm >40-≤100 mm >100-≤160 mm ≤16 mm >16-≤40 mm >40-≤100 mm >100-≤160 mm ≤16 mm >16-≤40 mm >40-≤100 mm >100-≤160 mm
1.0402 C 22 1020 350 300 - - 550-700 500-650 - - 20 22 - - 40 45 - -
1.0501 C 35 1035 430 370 320 - 630-780 600-750 550-700 - 17 19 20 - 35 40 45 -
1.0503 C 45 1045 500 430 370 - 700-850 650-800 600-750 - 15 17 19 - 30 35 40 -
1.0535 C 55 1055 550 480 420 - 750-900 700-850 650-800 - 13 15 17 - 25 30 35 -
1.0601 C 60 1060 580 520 450 - 850-1000 800-950 750-900 - 11 13 14 - 20 25 30 -
1.1151 Ck 22 1020/1023 350 300 - - 550-700 500-650 - - 20 22 - - 40 45 - -
1.1180 Cm 35 - 430 370 320 - 630-780 600-750 550-700 - 17 19 20 - 35 40 45 -
1.1181 Ck 35 1035 430 370 320 - 630-780 600-750 550-700 - 17 19 20 - 35 40 45 -
1.1186 Ck 40 1040 470 400 350 - 680-830 630-780 580-730 - 16 18 19 - 32 37 42 -
1.1191 Ck 45 1045 500 430 370 - 700-850 650-800 600-750 - 15 17 19 - 30 35 40 -
1.1201 Cm 45 1045 500 430 370 - 700-850 650-800 600-750 - 15 17 19 - 30 35 40 -
1.1203 Ck 55 1055 550 480 420 - 750-900 700-850 650-800 - 13 15 17 - 25 30 35 -
1.1206 Ck 50 1050 530 460 400 - 730-880 680-830 630-780 - 14 16 18 - 27 32 37 -
1.1209 Cm 55 1055 550 480 420 - 750-900 700-850 650-800 - 13 15 17 - 25 30 35 -
1.1221 Ck 60 1060 580 520 450 - 850-1000 800-950 750-900 - 11 13 14 - 20 25 30 -
1.1225 Cm 60 - 580 520 450 - 850-1000 800-950 750-900 - 11 13 14 - 20 25 30 -
1.5038 40 Mn 4 1039 500 430 370 - 700-850 650-800 600-750 - 15 17 19 - 30 35 40 -
1.5065 28 Mn 6 1330 600 500 400 - 800-950 750-900 650-800 - 12 14 15 - 28 32 37 -
1.6511 36 CrNiMo 4 9840 900 800 700 600 1100-1500 1000-1200 900-1100 800-950 10 11 12 13 45 50 55 60
1.7006 46 Cr 2 5045 650 550 400 - 900-1100 800-950 650-800 - 11 14 15 - 35 40 45 -
1.7039 41 CrS 4 - 800 680 560 - 1100-1200 900-1100 800-950 - 10 11 12 - 30 35 40 -
1.7218 25 CrMo 4 4130 700 600 450 400 900-1100 850-950 700-800 650-800 12 14 15 16 50 55 60 60
1.7220 34 CrMo 4 4135,4137 800 650 550 500 1000-1200 900-1000 800-950 750-900 11 12 14 15 45 50 55 55
1.7225 42 CrMo 4 4140 900 750 650 550 1100-1300 1000-1200 900-1100 800-950 10 11 12 13 40 45 50 50
1.7226 34 CrMoS 4 - 800 650 550 500 1100-1200 900-1100 800-950 750-900 11 12 14 15 45 50 55 55
1.7227 42 CrMoS 4 - 900 750 650 550 1000-1200 900-1100 800-950 - 10 11 12 13 40 45 50 50
1.7228 50 CrMo 4 4150 900 780 700 650 1000-1300 1000-1200 800-1000 - 9 10 12 13 40 45 50 50
1.7361 32 CrMoV12 4 - 1030 1030 885 785 1250-1420 1250-1420 1080-1270 980-1180 9 9 10 11 35 35 40 45
1.7707 30 CrMoV 9 - 1050 1020 900 800 1250-1450 1200-1450 1100-1500 1000-1200 9 9 10 11 35 35 40 45
1.8159 50 CrV 4 6150 900 800 700 650 1000-1300 1000-1200 900-1100 850-1000 9 10 12 13 40 45 50 50
Malz. No. DIN SAE/ AISI KULLANIM YERLERİ
1.0402 C 22 1020 Taşıt, makine, motor ve aparat yapımında pek az zorlanan parçalar
1.0501 C 35 1035 Makine, aparat ve taşıt yapımında biraz yüksek zorlamalar için parçalar
1.0503 C 45 1045 Taşıt, motor, makine ve aparat yapımında, aktarma organı mili ve dişlisi gibi yüksek zorlanmalı parçalar
1.0535 C 55 1055 Makine, taşıt ve motor yapımında, aktarma organı mili, dişlisi gibi yüksek zorlamalı parçalar
1.0601 C 60 1060 Makine ve taşıt imalatında, mil, aks, pim ve benzeri, çok fazla zorlanan parçalar
1.1151 Ck 22 1020/1023 Taşıt, makine, motor ve aparat yapımında, az zorlanan yüksek anıklıkta çelikten yapılacak parçalar
1.1180 Cm 35 1035 Makine taşıt, motor ve aparat yapımında talaşlı şekillenecek fazla zorlanan parçalar
1.1181 Ck 35 1035 Makine taşıt, motor ve aparat yapımında fazla zorlanan ve yüksek anıklık gerektiren çelikten yapılacak parçalar
1.1186 Ck 40 1040 Taşıt, makine, motor ve aparat yapımında, orta zorlanan ve yüksek anıklıkta çelikten yapılacak parçalar
1.1191 Ck 45 1045 Taşıt, makine, motor ve aparat yapımında, orta zorlanan ve yüksek anıklıkta çelikten yapılacak parçalar
1.1201 Cm 45 1045 Makine, taşıt, motor ve aparat yapımında, orta zorlanan ve talaşlı işlenecek parçalar
1.1203 Ck 55 1055 Makine, taşıt, motor ve aparat yapımında, fazla zorlanan talaşlı işlenecek parçalar
1.1206 Ck 50 1050 Makine, taşıt, motor ve aparat yapımında, fazla zorlanan talaşlı işlenecek parçalar
1.1209 Cm 55 1055 Makine taşıt ve motor yapımında fazla zorlanan talaşlı işlenecek parçalar
1.1221 Ck 60 1060 Makine taşıt ve motor yapımında fazla zorlanan ve yüksek anıklık gerektiren çelikten yapılacak parçalar
1.1223 Cm 60 - Makine taşıt ve motor yapımında fazla zorlanan talaşlı işlenecek parçalar
1.5038 40 Mn 4 1039 Genel makine ve taşıt yapımında Mn alaşımlı ıslah çeliğinden parçalar
1.5065 28 Mn 6 1330 Genel makine ve taşıt yapımında Mn alaşımlı ıslah çeliğinden parçalar
1.6511 36 CrNiMo 4 9840 Taşıt ve motor yapımında, aks, kovanı, krank mili, dingil gibi çok fazla zorlanan parçalar
1.6580 30 CrNiMo 8 - Otomobil ve motor yapımında, dayanım, süneklilik ve elastikliğin ön planda olduğu çok zorlanan parçalar
1.6582 34 CrNiMo 6 4340 Otomobil ve motor yapımında, krank mili ve diğer tahrik aksamı, ön aks,aks kovanı gibi çok zorlanan parçalar
1.7003 38 Cr 2 - Genel olarak taşıt ve motor yapımında parçalar
1.7006 46 Cr 2 5045 Genel olarak taşıt ve motor yapımında parçalar
1.7033 34 Cr 4 5132 Taşıt ve makine yapımında, krank mili ve diğer tahrik aksamı, ön aks, aks kovanı gibi parçalar
1.7034 37 Cr 4 5135 Siyanür banyosunda sertleştirilecek, şanzıman parçaları, piston kolu, krank mili ve dişli çarklar
1.7035 41 Cr 4 5140 Taşıt ve motor yapımında, krank mili, ön aks, aks kovanı, direksiyon mili ve benzeri parçalar
1.7037 34 CrS 4 - Şanzıman parçaları, mil, piston kolu gibi talaşlı şekillendirilecek ıslah çeliği parçalar
1.7038 37 CrS 4 - 1.7037 gibi, ayrıca siyanür banyosunda sertleştirilecek parçalar
1.7039 41 CrS 4 - 1.7037 gibi, ayrıca siyanür banyosunda sertleştirilecek parçalar
1.7218 25 CrMo 4 4130 Otomobil ve taşıt yapımında, aks mili, aks kovanı, türbin parçaları ve türbin kanadı gibi parçalar
1.7220 34 CrMo 4 4135,4137 Otomobil ve uçak yapımında krank mili, aks mili ve kovanı, yivli mil ve sünekliği yüksek parçalar
1.7225 42 CrMo 4 4140 1.7220 gibi, ayrıca dişli çark
1.7226 34 CrMoS 4 - 1.7220 gibi ( daha iyi talaşlı şekillendirilebilir öz.)
1.7227 42 CrMoS 4 - 1.7220 gibi ( daha iyi talaşlı şekillendirilebilir öz.)
1.7228 50 CrMo 4 4150 Otomobil ve uçak yapımında yüksek süneklikte parçalar, şanzıman, direksiyon parç., Aktarma organı parç.
1.7361 32 CrMoV 12 4 - Dayanım, süneklilik ve elastiklikte fazla beklentilerin olduğu parçalar
1.7707 30 CrMoV 9 - Otomobil ve taşıtlarda yüksek süneklikte, fazla zorlanan krank mili, saplama, cıvata vb. parçalar
1.8159 50 CrV 4 6150 Otomobil ve çeşitli mekanizmaların yapımında, dişli çark, mil, yönlendirme parçası gibi aşınmaya zorlanan parçac

Otomat Çeliklerinin Kullanım Alanları


Otomat Çelikleri yüksek oranda Kükürt (S) ve Mangan (Mn) içeren alaşımsız çeliklerdir. Mangan ve Kükürt’ün oluşturduğu Mangan-Sülfür (MnS) sayesinde küçük ve kırılgan talaş oluşumu nedeni ile seri üretime yönelik çalışan hızlı takım tezgahlarında (tek veya çok milli) işlenirler. Bu çeliklere %0.15-0.35 oranında ilave edilen Kurşun (Pb) sayesinde kesme hızları arttırılmaktadır. Bazen Kurşun (Pb) yerine Tellür (Te), Bizmut (Bi) ve Selenyum (Se) da aynı amaçla kullanılmaktadır. Diğer çeliklere oranla daha yüksek Fosfor (P) içermeleri talaş kırılganlığı ve kesme yüzeyi kalitesini iyileştirir. Talaş kaldırma gereği duyulmayan yüzeylerin hassas ölçü toleranslarında olması gereğinden, otomat çelikleri daha ziyade soğuk çekilmiş olarak kullanılır. Bu arada, yaklaşık %0.12 kükürt ve düşük karbon ihtiva eden ve yarı otomat çeliği olarak adlandırılan çelikler, iyi bir işlenebilirlik özelliğinin yanısıra, sıcak ve soğuk dövme ve zımbalama parçalarının imalatında kullanılmaktadır. Otomat çelikleri, süratli ve seri üretim yapabilen torna ve otomat tezgâhlarında, aşağıda belirtilen avantajları sağlar.


· Tezgâhın işleme hızına uygun yüksek kalem ömrü sağlar.

· İş parçalarının kolay işlenmesi ve tezgâhtaki rahat hareketini mümkün kılan iyi bir talaş kırılganlığı sağlar.

· Çok düşük kesme kuvvetleri gereği, işlenen parçada iyi bir yüzey kalitesi sağlar.

Kalite C Si Mn P S Pb Te Bi
11 SMn 30 0,14 max 0,05 max 0,90 - 1,30 0,11 max 0,27 - 0,33 - - -
11 SMnPb 30 0,14 max 0,05 max 0,90 - 1,30 0,11 max 0,27 - 0,33 0,20 - 0,35 - -
11 SMnPb 30+Te/Bi (TELBY) 0,14 max 0,05 max 1,00 - 1,50 0,11 max 0,27 - 0,33 0,20 - 0,35 0,01 - 0,05 0,05 - 0,09
11 SMn 37 0,14 max 0,05 max 1,00 - 1,50 0,11 max 0,34 - 0,40 - - -
11 SMnPb 37 0,14 max 0,05 max 1,00 - 1,50 0,11 max 0,34 - 0,40 0,20 - 0,35 - -
11 SMnPb 37+Te (TELYX) 0,14 max 0,05 max 1,00 - 1,50 0,11 max 0,34 - 0,40 0,20 - 0,35 0,005 - 0,030 -
11 SMnPb 37+Te/Bi (TELBY PLUS) 0,14 max 0,05 max 1,00 - 1,50 0,11 max 0,34 - 0,40 0,20 - 0,35 0,01 - 0,05 0,05 - 0,09
28 SMnPb 28 (PR 60) 0,25 - 0,30 0,50 max 1,10 - 1,60 0,10 max 0,24 - 0,32 0,15 - 0,30 - -
10 S 20 0,07 - 0,13 0,40 max 0,70 - 1,10 0,06 max 0,15 - 0,20 - - -
10 SPb 20 0,07 - 0,13 0,40 max 0,70 - 1,10 0,06 max 0,15 - 0,20 0,20 - 0,35 - -
35 S 20 0,32 - 0,39 0,40 max 0,70 - 1,10 0,06 max 0,15 - 0,25 - - -
35 SPb 20 0,32 - 0,39 0,40 max 0,70 - 1,10 0,06 max 0,15 - 0,25 0,15 - 0,35 - -
36 SMn 14 0,32 - 0,39 0,40 max 1,30 - 1,70 0,06 max 0,10 - 0,18 - - -
36 SMnPb 14 0,32 - 0,39 0,40 max 1,30 - 1,70 0,06 max 0,10 - 0,18 0,15 - 0,35 - -
38 SMn 28 + Te 0,35 - 0,40 0,40 max 1,20 - 1,50 0,06 max 0,24 - 0,33 - 0,004 - 0,020 -
38 SMnPb 28 + Te 0,35 - 0,40 0,40 max 1,20 - 1,50 0,06 max 0,24 - 0,33 0,15 - 0,35 0,01 - 0,05 -
44 SMn 28 0,40 - 0,48 0,40 max 1,30 - 1,70 0,06 max 0,24 - 0,33 - - -
44 SMnPb 28 0,40 - 0,48 0,40 max 1,30 - 1,70 0,06 max 0,24 - 0,33 0,15 - 0,35 - -
46 S 20 0,42 - 0,50 0,40 max 0,70 - 1,10 0,06 max 0,15 - 0,25 - - -
46 SPb 20 0,42 - 0,50 0,40 max 0,70 - 1,10 0,06 max 0,15 - 0,25 0,15 - 0,35 - -
Kalite (EURO) ALMANYA (DIN) AMERİKA (SAE) İTALYA (UNI) İNGİLTERE (BS) FRANSA (AFNOR)
11 SMn 30 9 SMn 28 1215 CF 9 SMn 28 230 M 07 S 250
11 SMnPb 30 9 SMnPb 28 12 L 15 CF 9 SMnPb 28 230 M 07 Pb S 250 Pb
11 SMnPb 30+Te/Bi 9 SMnPb 28+Te/Bi 12 L 15+Te/Bi CF 9 SMnPb 28+Te/Bi -
11 SMn 37 9 SMn 36 1214 CF 9 SMn 36 250 M 07 S 300
11 SMnPb 37 9 SMnPb 36 12 L 14 CF 9 SMnPb 36 230 M 07 Pb S 300 Pb
11 SMnPb 37+Te 9 SMnPb 36+Te 12 L 13+Te CF 9 SMnPb 28+Te -
11 SMnPb 37+Te/Bi 9 SMnPb 36+Te/Bi 12 L 14+Te+Bi CF 9 SMnPb 36+Te/Bi -
28 SMnPb 28 -
10 S 20 10 S 20 1109 CF 10 S 20 210 M 15 13 MF 4
10 SPb 20 10 SPb 20 11 L 09 CF 10 SPb 20 -
35 S 20 35 S 20 1140 -
35 SPb 20 35 SPb 20 11 L 40 -
36 SMn 14 36 SMn 14 11 L 37 CF 55 SMnPb 10 216 M 36 35 MF 6
36 SMnPb 14 36 SMnPb 14 11 L 37 CF 55 SMnPb 10 216 M 36 Pb 35 MF 6 Pb
38 SMn 28+Te -
38 SMnPb 28+Te -
44 SMn 28 -
44 SMnPb 28 -
46 S 20 45 S 20 1146 -
46 SPb 20 60 S 20 -

Sementasyon Çeliklerinin Kullanım Alanları


Sementasyon çelikleri, yüzeyde sert ve aşınmaya dayanıklı, çekirdekte ise daha yumuşak ve tokluk özelliklerin istenildiği, değişken ve darbeli zorlamalara dayanıklı parçaların imalatında kullanılan, düşük karbonlu, alaşımsız veya alaşımlı çeliklerdir. Parçaya bu özelliklerin kazandırılması, çelik yüzeyine karbon emdirilmesi suretiyle olur. Sementasyon çelikleri, dişliler, miller, piston pimleri, zincir baklaları, zincir dişlileri ve makaraları, diskler, kılavuz yatakları, rulmanlı yataklar, merdaneler, bir kısım ölçü ve kontrol aletleri, orta zorlamalı parçalar, kesici takımlar gibi parçaların imalatında kullanılır. Sementasyon çeliklerini sertleştirmek için sementasyon işlemi yapılır. Bu işlem esnasında, malzemenin yüzeyine yüksek sıcaklıkta karbon emdirilir. Sementasyon işlemi parça kısmen veya tamamen son şeklini aldıktan sonra uygulandığı için parçanın işlenmesi oldukça kolaydır. Parçanın yüzeyinde sonradan işlenecek, sertleşmesi istenmeyen bölgeler var ise bu bölgeler özel pasta veya elektrolitik bakır ile kaplanarak örtülür. Karbon bu bölgelere nüfuz edemeyeceğinden, parça daha sonradan da kolay bir şekilde işlenebilir. Sementasyon ile sertleştirme işlemi sonrasında malzemenin çekirdek bölgesi yumuşaklığını koruyacağından, darbelere karşı oldukça dayanıklı bir hal alır.


Sementasyon çelikleri, yüzeyde aynı sertliği verebilecek ve takım çeliği sınıfında olan yüksek karbonlu çeliklere göre çok daha ucuzdur. Ancak sementasyon çeliğinin seçimi ve doğru sementasyon işlemi çok fazla dikkat ve tecrübeyi yanında getirmelidir. Sementasyon işleminin iyi sonuç vermesi kullanılan çeliğin içyapı temizliği ile yakından ilgilidir. İçyapı temizliği aynı zamanda, sıvı içinde eritilmiş halde bulunan gazlardan (hidrojen, oksijen, azot) arındırılması, oksit ve sülfür inklüzyonlarından temizlenmesi işlemidir. Genel olarak sementasyon işlemi sonunda sementasyon tabakası derinliği 0,2- 1,5 mm arasında olabilir. Yüzey sertleştirme işleminde sementasyon tabakasının derinlik arttıkça yorulma ömrü de artar. Yorulma ömrünü en çok etkilen karbon elementinin miktarıdır. Ostenit fazda çözünene karbon miktarı, yüzey sertliğini etkileyen en önemli faktördür. Yüzeydeki karbon miktarı %0,80 ile %1,0 aralığında olacak şekilde kontrol edilmelidir.


Kullanılan malzemenin kesiti büyüdükçe, daha yüksek alaşımlı çelikler kullanılmalıdır. Bu çeliklerin karakteristik kullanım alanı dişli imalatı olup, kullanım yeri itibariyle DİŞLİ ÇELİKLERİ de denebilir. Dişlilerde önemli olan aşınma yorulma dayanımının yüksek olmasıdır.


SEMENTASYON ÇELİKLERİNİN KULLANIM ALANLARI


· Orta zamanlı, yapı ve makine parçaları,

· Manivela kolu, burç, makara, dişli çark, ölçü aletleri,

· Titreşimli çalışan ve düşük zorlamalı, yapı ve makine parçaları,

· Dişli çark, kardan yuvası, pim, mil, burç ve benzer parçalar,

· Her türlü aktarma organı ve yönlendirme parçaları,

· Makara yatağı, makara, ölçü aleti, piston pimi, diferansiyel parçası, vidalı mil

· Kam milleri, dişli tekerleği, standart gerilimli kardan mafsalları

· Makine ve otomobillerde, dişli çark, zincir dişlisi, mil gibi küçük boyutlu fazla zorlanan parçalar, aks, burç, kadran yuvası, pim ve benzer parçalar ile şalter yatağı parçaları gibi birçok kullanım yeri mevcuttur.

Malz. No. DIN SAE/AISI C Si Mn Pmax Smax Cr Mo Ni
1.7131 16 MnCr 5 5115 0.16-0.19 0.04 1.00-1.30 0.035 0.035 0.80-1.10 - -
1.7147 20 MnCr 5 5120 0.17-0.22 0.04 0.60-0.90 0.035 0.035 1.00-1.30 - -
1.7321 20 MoCr 4 - 0.17-0.23 0.04 0.70-1.00 0.035 0.035 0.30-0.60 0.40-0.50 -
1.7325 25 MoCr 4 - 0.25-0.29 0.04 0.60-0.90 0.035 0.035 0.40-0.60 0.40-0.50 -
1.5919 15 CrNi 6 - 0.15-0.19 0.04 0.60-0.90 0.035 0.035 1.40-1.70 - 1.40-1.70
1.5920 18 CrNi 8 - 0.15-0.20 0.04 0.40-0.60 0.035 0.035 1.80-2.10 - 1.80-2.10
1.6587 17 NiCrMo 6 - 0.14-0.21 0.04 0.50-0.80 0.035 0.035 1.50-1.80 0.25-0.35 1.40-1.70
1.6625 21 NiCrMo 2 8620 0.17-0.23 0.04 0.65-0.95 0.035 0.040 0.35-0.70 0.15-0.25 0.40-0.70
1.7139 16 MnCrS 5 - 0.14-0.19 0.04 1.00-1.30 0.020-0.040 0.020-0.040 0.80-1.10 - -
1.7149 20 MnCrS 5 - 0.17-0.22 0.04 1.10-1.40 0.020-0.040 0.020-0.040 1.00-1.30 - -
1.7323 20 MoCrS 4 - 0.17-0.22 0.04 0.60-0.90 0.035 0.040 0.50-0.80 0.40-0.50 -
1.7326 25 MoCrS 4 - 0.23-0.29 0.04 0.40-0.90 0.035 0.040 0.60-0.90 0.40-0.60 -
1.5715 15 NiCr 6 3415 0.10-0.17 0.15-0.35 0.50-0.80 0.035 0.035 0.65-0.85 - 1.35-1.50
1.5752 14 NiCr 14 3310 0.14-0.20 0.04 0.40-0.70 0.035 0.035 0.60-0.90 - 3.00-3.50
1.7245 18CrMo 4 - 0.15-0.21 0.04 0.60-0.90 0.035 0.035 0.90-1.20 0.15-0.35 -
Malz. No. DIN SAE/AISI Kullanım Yerleri
1.7131 16 MnCr 5 5115 Dişli çark, aktarma organı parçaları, kardan yuvası, mil, pim, burç ve benzer parçalar
1.7147 20 MnCr 5 5120 Aktarma organı parçaları, dişli çark, tabak ve konik dişli, kalın kesitli mil, pim, burç ve benzeri parçalar
1.7321 20 MoCr 4 - Her tür aktarma organı, yönlendirme parçaları, aks, mil, pim, burç, şalter yatağı parçaları
1.7325 25 MoCr 4 - Bütün dişlilerde, motor hız kutusu, perno ve mil malinde
1.5919 15 CrNi 6 - Makine ve otomobillerde, dişli çark, zincir dişlisi, mil gibi küçük boyutlu fazla zorlanan parçalar
1.5920 18 CrNi 8 - Kalın kesitli dişli çark, tabak dişli ve tahrik parçası gibi fazla zorlanan aktarma organı parçaları
1.6587 17 NiCrMo 6 - Çok fazla zorlanan, aktarma organ parçaları, kalın kesitli çarklar, benzeri aşınmaya maruz parçalar
1.6625 21 NiCrMo 2 8620 Otomobil ve traktör dişlileri malinde
1.7139 16 MnCrS 5 - Kükürt ilavesi ile talaşlı işleme özelliği iyileştirilmiş 1.7131 malzeme
1.7149 20 MnCrS 5 - Kükürt ilavesi ile talaşlı işleme özelliği iyileştirilmiş 1.7147 malzeme
1.7323 20 MoCrS 4 - Her tür aktarma organı, yönlendirme parçaları, aks, mil, pim, burç, şalter yatağı parçaları
1.7326 25 MoCrS 4 - Her tür aktarma organı, yönlendirme parçaları, aks, mil, pim, burç, şalter yatağı parçaları
1.5715 15 NiCr 6 3415 Makine ve otomobillerde, dişli çark, zincir dişlisi, mil gibi küçük boyutlu fazla zorlanan parçalar
1.5752 14 NiCr 14 3310 Kom milleri, dişli tekerleği, standart gerilimli kardan mafsalları
1.7243 18CrMo 4 - Her tür aktarma organı, yönlendirme parçaları, aks, mil, pim, burç, şalter yatağı parçaları

Çelik Çekme Boruların Kullanım Alanları


Dikişsiz boruların üretimi iki yöntemle yapılabilir.


A-) Ekstrüzyon ile boru üretimi


B-) Özel haddeleme yöntemleriyle boru üretimi


Bu boruların üretimi genellikle sıcak işlemle ancak çok yumuşak metalik malzemelerde soğuk işlemle yapılır.


A-) Ekstrüzyon ile Boru Üretimi:

Boru ekstrüzyonunda kullanılan silindirik metalik bloklar (takozlar), dolu veya delikli olabilir. Direkt ekstrüzyonla dolu ve delikli takozlardan endirekt ekstrüzyonda ise sadece delikli takozlardan boru üretilir. Boru ekstrüzyonunda pistonun ucuna bir malafa takılarak boru kesiti elde edilir. Şekilde görüldüğü gibi pistonun ucuna bağlanan malafa sabit, hareketli ve delme malafası olarak üç şekilde bağlanır.


B-) Özel Haddeleme Yöntemleri ile Dikişsiz Boru Üretimi:

Bu yöntemle dikişsiz boru üretiminde prensip silindirik metal bloğunun sıcak işlemle delinmesidir. Bundan sonraki üretim kademeleri boru çapına ve et kalınlığına bağlı değişmektedir. Mannesmann boru üretim yöntemi olarak bilinen yöntemde sıcak silindirik blok, eksenleri birbirine göre az eğik olan ve aynı yönde dönen iki merdane ve delme işlemini gerçekleştiren bir zımba ile kalın et kalınlığında boru halinde getirir.

Standart Standartların Açılımı Türkçe Karşılığı
ANSI American National Standards Institute Amerika Ulusal Standartlar Enstitüsü
API American Petroleum Institute Amerikan Petrol Enstitüsü
ASME American Society of Mechanical Engineers Amerikan Makine Mühendisleri Birliği
ASTM ASTM International Amerikan Test ve Malzemeler Birliği
BSI British Standards Institution İngiltere Standartları
DIN Deutsches Institut für Normung Alman Standartlar Enstitüsü
EN European Standards Avrupa Normu
GOST State Standards of Soviet Rusya Standartlar Birliği
JIS Japanese Industrial Standards Japonya Standartlar Enstitüsü
NF Norme Française Fransa Standartları
Eski Terim Yeni Terim Açıklaması
+ BK + C Soğuk çekmeden sonra ısıl işlem görmemiş borular (sert parlak borular)
+ NBK + N Soğuk çekmeden sonra koruyucu gaz altında normalize edilmiş borular
+ GBK + A Soğuk çekmeden sonra gaz altında tavlanmış borular
+ BKM + CR 1 Normal olarak ısıl işleme tabi tutulmamış, ancak son tavlamaya uygun borular
+ BKM + CR 2 Kaynak işlemi ve ölçü kalibrasyonundan sonra ısıl işlem görmemiş borular
+ BKW + LC Isıl işlemden sonra çok az şekil değiştirme oranında tamamlayıcı bir soğuk çekme işleminden geçmiş (yumuşak) borular
Eski Terim Yeni Terim Açıklaması
+ BK + C Soğuk çekmeden sonra ısıl işlem görmemiş (sert parlak) borular
+ NBK + N Soğuk çekmeden sonra koruyucu gaz altında normalize edilmiş borular
+ GBK + A Soğuk çekmeden sonra gaz altında tavlanmış borular
+ BKM + CR 1 Normal olarak ısıl işleme tabi tutulmamış, ancak son tavlamaya uygun borular
+ BKM + CR 2 Kaymak işlemi ve ölçü kalibrasyonundan sonra ısıl işlem görmemiş borular
+ BKW + LC Isıl işlemden sonra çok az şekil değiştirme oranında tamamlayıcı bir soğuk çekme işleminden geçmiş (yumuşak) borular
Nominal Çap Dış Çap (INC) Dış Çap (MM) SCH20 SCH30 SCH40 SCH60 SCH80 SCH100 SCH120 SCH140 SCH160 XXS
1/8 10,30 1,73 2,41
1/4 13,70 2,24 3,02
DN15 3/8 17,10 2,31 3,20
DN20 1/2 21,30 2,77 3,73 4,78 747
DN25 3/4 26,70 2,87 3,91 5,56 7,82
DN32 1 33,40 3,38 4,55 6,35 9,09
DN40 1 1/4 42,20 3,56 4,85 6,35 9,70
DN50 1 1/2 48,30 3,68 5,08 7,14 10,16
DN65 2 60,30 3,91 5,54 8,74 11,07
DN80 2 1/2 73,00 5,16 7,01 9,52 14,02
DN90 3 88,90 5,49 7,62 11,13 15,24
DN100 3 1/2 101,60 5,74 8,08
DN125 4 114,30 6,02 8,56 11,13 13,49 17,12 17,12
DN150 5 141,30 6,55 9,52 12,70 15,88 19,05 19,05
DN200 6 168,30 7,11 10,97 14,27 18,26 21,95 21,95
DN250 8 219,10 6,35 7,04 8,18 10,31 12,70 15,09 18,26 20,62 23,01
DN300 10 273,00 6,35 7,80 9,27 12,70 15,09 18,26 21,44 25,40 28,58
DN350 12 323,90 6,35 8,38 10,31 14,27 17,47 21,44 25,40 28,58 33,34
DN400 14 355,60 7,92 9,52 11,13 15,09 19,05 23,82 27,79 31,75 35,71
DN450 16 406,40 7,92 9,52 12,70 16,64 21,44 26,19 30,96 36,52 40,49
DN500 18 457,20 7,92 11,13 14,27 19,05 23,82 29,36 34,92 39,69 45,24
DN550 20 508,00 9,52 12,70 15,09 20,62 26,19 32,54 38,10 44,45 50,01
DN600 22 558,80 9,52 12,70 22,22 28,60 34,92 41,28 47,62 53,98
24 609,60 9,52 14,27 17,48 24,61 30,96 38,89 46,02 52,30 59,54

Genel Yapı Çeliklerinin Kullanım Alanları


Çekme dayanımına göre ifade edilen yapı çelikleri, öncelikli olarak çekme gerilmeleri ve akma sınırı değerleri dikkate alınan, çelik konstrüksiyon, köprü yapımı, basınçlı kap ve donanımları, taşıt imalatı ve makine konstrüksiyonlarında kullanılmak üzere tercih edilir.


Bu çelikler genellikle alaşımsız çelik olarak tanımlanır, mekanik özellikler daha çok karbon miktarına bağımlıdır fakat başta azot ve fosfor olmak üzere, üretim hammaddelerinden ve üretim şekillerinden kaynaklanan mangan, silisyum, bakır ve kükürt elementleri de oldukça etkilidir.


Genel yapı çeliklerinin talaşlı şekillendirilmesinde, ağırlıklı olarak daha çok normal tavlı veya soğuk şekillendirilmiş malzeme tercih edilmelidir. Normal tavlama ve yaklaşık 600...650 °C sıcaklığında uygulanan gerilim giderme tavlamasının dışında, genel yapı çeliklerine ısıl işlem uygulanmaz. Bunun nedeni, yapı içerisinde istenmeyen elementlerin fazla oluşu; bunun neticesinde oluşan kuvvetli çökelmeler ve sertleştirme çatlaklarıdır.


Genel yapı çelikleri, nokta ve makara dikiş kaynağı ile birlikte, direnç kaynağına da uygundur. Fe 60 ve Fe 70 çelikleri, kaynaktan sonra yavaş soğutulmalı veya derhal tavlanmalıdır. Eğer çeliklerdeki karbon miktarı %0.2 den az ise diğer pres kaynağı yöntemleri de kullanılabilir.

Malz. No. DIN (ESKİ) DIN (YENİ) SAE/AISI DEOKSİDASYON ŞEKLİ ISIL İŞLEM C MNmax Pmax Smax Nmax Almax
1.0035 St 33 S185 - - U, N - - - - - -
1.0037 St 37-2 S235JR - - U, N 0.17max 1.40max 0.045 0.045 0.009 -
1.0036 USt 37-2 S235JRG1 A570Gr.33,36 K U, N 0.17max 1.40max 0.045 0.045 0.007 -
1.0038 RSt 37-2 S235JRG2 A570Gr.36 S U, N 0.17max 1.40max 0.045 0.045 0.009 -
1.0116 St 37-3 S235J2G3 A284Gr.D SS U, N 0.17max 1.40max 0.035 0.035 - 0.020
1.0044 St 44-2 S275JR A570Gr.40 S U, N 0.21max 1.50max 0.045 0.045 0.009 -
1.0144 St 44-3 S275J0 A570Gr.70 SS U, N 0.20max 1.50max 0.040 0.040 0.009 0.020
1.0570 St 52-3 S355J0 - SS U, N 0.20max 1.60max 0.040 0.040 0.009 0.020
1.0050 St 50-2 E295 A570Gr.50 S U, N 0.30ört - 0.045 0.045 0.009 -
1.0060 St 60-2 E335 - S U, N 0.40ört - 0.045 0.045 0.009 -
1.0070 St 70-2 E360 - S U, N 0.50ört - 0.045 0.045 0.009 -
Malz. No DIN (Eski) DIN (Yeni) SAE/AISI < 3 mm ≤100 mm ≤16 mm >16 mm ≤40 mm >40 mm ≤63 mm >63 mm ≤80 mm >80 mm ≤100 mm ≤100 mm ≤3 mm ≤40 mm ≤63 mm ≤100 mm
1.0035 St 33 S185 - 310 - 510 - - - - - - - 16 - - -
1.0037 St 37-2 S235JR - 360 - 510 290 275 265 255 - - - 26 25 24 -
1.0036 USt 37-2 S235JRG1 A570Gr.33,36 360 - 540 - 235 225 215 - 195 - 26 25 24 -
1.0038 RSt 37-2 S235JRG2 A570Gr.36 360 - 510 - 235 225 215 215 - - 26 25 24 -
1.0116 St 37-3 S235J2G3 A284Gr.D 360 - 510 - 235 225 215 215 - - 26 25 24 -
1.0044 St 44-2 S275JR A570Gr.40 430 - 580 - 275 265 255 245 235 225 22 21 20 -
1.0144 St 44-3 S275J0 A570Gr.70 410 - 560 - 275 265 255 245 235 225 22 21 20 -
1.0570 St 52-3 S355J0 - 510 - 680 - 355 345 335 325 315 - 22 21 20 -
1.0050 St 50-2 E295 A570Gr.50 490 - 660 - 295 285 275 265 255 - 20 19 18 -
1.0060 St 60-2 E335 - 590 - 770 - 335 325 315 305 295 - 16 15 14 -
1.0070 St 70-2 E360 - 690 - 900 - 360 355 345 335 325 - 11 10 9 -

İndüksiyon Çeliklerinin Kullanım Alanları


İndüksiyon ile sertleştirme işlemi, sementasyon ile elde edilemeyen, uygun çekirdek özellikleri, yüksek sertlik derinliği gibi özelliklerin elde edilebilmesi amacıyla kullanılır. Yüksek torkla çalışması sebebiyle fazla sertlik verilemeyen millerin aşınma dayanımı gerektiren kısımlarının indüksiyonla sertleştirilmesi örnek olarak verilebilir.


Islah çeliklerinin tamamı indüksiyonla sertleştirilebilir olmasına rağmen, %0,30-0,70 arası karbon içeren indüksiyonla sertleştirilebilen çeliklerin yapı özellikleri daha iyidir. indüksiyonla sertleştirilebilen çelikler 50-60 HRC arası sertlik alabilirler ve yüzey-çekirdek bölge arası sertlik geçişi, ıslah çeliklerine göre daha iyidir. Islah çeliklerinin mangan miktarının nispeten yüksek oluşu indüksiyonla sertleştirme esnasında çatlak oluşma riskini artırır. Bu sebeple indüksiyonla sertleştirilebilen çeliklerde mangan miktarı düşürülmüştür. SAE 1050 malzemenin mangan oranı %0,60-0,90 arası iken Cf 53 malzemede bu oran %0,40-0,70 oranlarındadır. Ayrıca kükürt ve fosfor miktarı bu çeliklerde daha düşüktür.

Malz. No. DIN SAE/AISI C Si Mn Pmax Smax Cr Mo Nmax V
1.1157 40 MN 4 1039 0.36-0.44 0.25-0.50 0.80-1.10 0.035 0.035 - - - -
1.1183 Cf 35 1032 0.32-0.39 0.15-0.35 0.50-0.80 0.025 0.035 - - - -
1.1193 Cf 45 1045 0.43-0.49 0.15-0.35 0.50-0.80 0.025 0.035 - - 0.007 -
1.1213 Cf 53 1050 0.50-0.57 0.15-0.35 0.40-0.70 0.025 0.035 - - - -
1.1249 Cf 70 - 0.68-0.75 0.15-0.35 0.20-0.35 0.025 0.035 - - 0.007 -
1.5122 37 MnSi 5 - 0.33-0.41 1.10-1.40 1.10-1.40 0.035 0.035 - - - -
1.7005 45 Cr 2 - 0.42-0.48 0.15-0.40 0.50-0.80 0.035 0.035 0.40-0.60 - - -
1.7043 38 Cr 4 - 0.34-0.40 0.15-0.40 0.60-0.90 0.025 0.035 0.90-1.20 - - -
1.7045 42 Cr 4 5140 0.38-0.44 0.15-0.40 0.50-0.80 0.025 0.035 0.90-1.20 - - -
1.7220 34 CrMo 4 4135 0.30-0.37 0.00-0.40 0.60-0.90 0.035 0.030 0.90-1.20 0.15-0.30 - -
1.7223 41 CrMo 4 4140 0.38-0.44 0.15-0.40 0.50-0.80 0.025 0.030 0.90-1.20 0.15-0.30 - -
1.7238 49 CrMo 4 - 0.46-0.52 0.15-0.40 0.50-0.80 0.025 0.035 0.90-1.20 0.15-0.30 - -
1.8159 50 CrV 4 6150 0.47-0.55 0.00-0.40 0.70-1.10 0.035 0.030 0.90-1.20 - - 0.10-0.20
1.8161 58 CrV 4 - 0.55-0.62 0.00-0.40 0.70-1.10 0.035 0.035 0.90-1.20 - - 0.10-0.20
Malz No. DIN SAE/AISI 16 mm >16 - 40 mm >40 - 100 mm >100 - 250 mm 16 mm >16 - 40 mm >40 - 100 mm >100 - 250 mm 16 mm >16 - 40 mm >40 - 100 mm >100 - 250 mm 16 mm >16 - 40 mm >40 - 100 mm >100 - 250 mm
1.1157 40 MN 4 1039 635 540 440 - 880-1030 760-930 690-830 - 12 14 15 - 50 50 50 -
1.1183 Cf 35 1035 420 365 325 - 620-760 580-730 540-690 - 17 19 20 - 40 45 50 -
1.1193 Cf 45 1045 480 410 370 - 700-840 660-800 620-760 - 14 16 17 - 35 40 45 -
1.1213 Cf 53 1050 510 430 400 - 740-880 690-830 640-780 - 12 14 15 - 25 35 40 -
1.1249 Cf 70 - 560 480 - - 780-980 740-880 - - 11 13 - - 25 30 - -
1.5122 37 MnSi 5 - 785 685 540 440 980-1180 880-1030 780-930 690-830 11 12 14 15 35 40 45 50
1.7005 45 Cr 2 - 635 540 440 - 880-1080 780-930 690-830 - 12 14 15 - 40 45 50 -
1.7043 38 Cr 4 - 735 630 510 - 930-1130 830-980 740-880 - 11 13 14 - 45 50 50 -
1.7045 42 Cr 4 5140 780 665 560 - 980-1180 880-1080 780-930 - 11 12 14 - 40 45 50 -
1.7220 34 CrMo 4 4135 800 650 550 500 980-1180 880-1030 780-930 690-830 11 12 14 15 40 45 55 60
1.7223 41 CrMo 4 4140 885 765 635 510 1080-1270 980-1180 880-1030 740-880 - - - - 40 45 50 50
1.7238 49 CrMo 4 - 880 690 510 - 1080-1270 980-1180 880-1080 780-980 9 10 12 13 40 45 50 50
1.8159 50 CrV 4 6150 900 800 700 650 1100-1300 1000-1200 900-1100 850-1000 9 10 12 13 40 45 50 55
1.8161 58 CrV 4 - 1080 980 885 735 1320-1570 1180-1370 1080-1270 980-1180 7 8 10 12 40 45 50 55

Paslanmaz Çeliklerin Kullanım Alanları


Az alaşımlı ve alaşımsız çelikler ortama bağlı olarak hızla paslanır yahut kimyasal aşınmalara uğrarlar. Tahribattan ve paslanmadan korunmak amaçlı boyar maddeler kullanılması veya ilave önlemler istenen korumayı sağlamayabilir. Bu gibi durumlar için paslanmaz çeliklerin seçimi önem taşır.


İçerdiği Cr, Si ve Al gibi elementler, oksijenle birleşerek, çok ince, yoğun ve yapışkan bir oksit filmi tabakası oluştururlar. Bu tabaka paslanma oluşumunu engeller. Bir malzemenin paslanmaya karşı dayanımlı olarak tanımlanabilmesi için her m² için malzeme kaybının 2.4 gr’dan az olması gerekir.


Paslanma olayı sadece çeliğin alaşım durumuyla ilgili değildir. Parçaların talaşlı işlem özellikleri de paslanma konusunda önemlidir. Örneğin; yüzeyi hassas taşlanmış bir parçanın paslanma oranı, kötü yüzey kalitesine sahip bir parçanın paslanma oranından daha düşüktür.


Paslanmaz Çeliklerin Sınıflandırılması;

-Krom Çelikler,

-Krom-Nikel Çelikler

-Krom-Mangan Çelikler

-Çok Fazlı Çelikler


Krom Çeliklerinin korozyon dayanımı,birinci planda krom miktarına bağlıdır.Genellikle %13-17 arasında Krom içerirler


Krom-Nikel Çelikler %13-21 Krom, %5-20 Nikel ve %0,02-0,16 arasında Karbon içerirler.Nikel ilavesiyle korozyon dayanımları daha fazlalaşır.


Krom-Mangan Çelikler; Krom- nikel çeliklerinin kullanımına paralel olarak özel durumlarda kullanılabilirler. X 12 MnCR18 12 çeliği -180°ye kadar olan sıcaklıklarda kulanılabilir.

Malz. No. DIN SAE/AISI Cmax Simax Mnmax Pmax Smax Cr Mo Ni V Diğer
1.4000 X6 Cr 13 403 0.08 1.00 1.00 0.040 0.030 12.0-14.0 - - - -
1.4002 X6 Cr Al 13 405 0.08 1.00 1.00 0.040 0.030 12.0-14.0 - - - Al: 0.10-0.30
1.4006 X 10 Cr 13 410 0.15 1.00 1.00 0.040 0.030 11.5-13.5 - - - -
1.4016 X 8 Cr 17 430 0.10 1.00 1.00 0.040 0.030 16.0-18.0 - - - -
1.4021 X 20 Cr 13 420 0.15 1.00 1.50 0.040 0.030 12.0-14.0 - - - -
1.4024 X 15 Cr 13 - 0.12-0.17 1.00 1.00 0.045 0.030 12.0-14.0 - - - -
1.4031 X 40 Cr 13 - 0.36-0.42 1.00 1.00 0.040 0.030 12.5-14.5 - - - -
1.4057 X 22 Cr Ni 17 431 0.20 1.00 1.50 0.040 0.030 15.0-17.0 - 1.50-2.50 - -
1.4104 X 12 Cr Mo S 17 430 F 0.12 1.00 1.50 0.040 0.15-0.30 15.5-17.5 0.20-0.60 - - -
1.4113 X 6 Cr Mo 17 434 0.080 1.00 1.00 0.045 0.030 16.0-18.0 0.75-1.25 - - -
1.4116 X 45 Cr Mo V 15 - 0.45-0.55 1.00 1.00 0.040 0.030 14.0-15.0 0.50-0.80 - 0.10-0.20 -
1.4301 X 5 Cr Ni 18 9 304 0.07 1.00 2.00 0.045 0.030 17.0-19.5 - 8.0-10.5 - -
1.4305 X 5 Cr Ni 18 12 305, 303 0.06 1.00 2.00 0.045 0.030 17.0-19.0 - 11.0-13.0 - -
1.4306 X8CrNiS18-9 303 0.15 1.00 2.00 0.045 0.15-0.35 17.0-19.0 - 8.0-10.0 - -
1.4307 X2CrNi19-11 304 L 0.03 1.00 2.00 0.045 0.030 18.0-20.0 - 8.0-12.0 - -
1.4311 X 2 Cr Ni N 18 10 304 LN 0.03 1.00 2.00 0.045 0.030 17.0-19.5 - 8.0-11.5 - N: 0.12-0.22
1.4401 X5CrNiMo17-12-2 316 0.07 0.75 2.00 0.045 0.030 16.5-18.5 2.0-2.50 10.0-13.0 - -
1.4404 X2CrNiMo17-12-2 316 L 0.03 0.75 2.00 0.045 0.030 16.5-18.5 2.0-2.50 10.0-13.0 - N: 0.10-0.11
1.4406 X2CrNiMoN17-11-2 316 LN 0.03 0.75 2.00 0.045 0.030 16.5-18.5 2.0-2.50 10.0-12.0 - N: 0.12-0.22
1.4429 X2CrNiMoN17-13-3 316 LN 0.03 0.75 2.00 0.045 0.030 16.5-18.5 2.5-3.0 11.0-14.0 - N: 0.12-0.22
1.4435 X2CrNiMo18-14-3 - 0.03 1.00 2.00 0.045 0.030 17.0-19.0 2.5-3.0 12.5-15.0 - Tr: 7x%C
1.4436 X5CrNiMo17-13-3 - 0.05 1.00 2.00 0.045 0.030 16.5-18.5 2.5-3.0 10.5-13.0 - Nb: 12x%C
1.4438 X2CrNiMo18-15-4 317 L 0.03 0.75 2.00 0.045 0.030 17.5-19.5 3.0-4.0 11.0-15.0 - -
1.4510 X 3 Cr Ti 17 XM 8, 430 Ti 0.05 1.00 1.00 0.045 0.030 16.0-18.0 - - - Ti
1.4511 X 3 Cr Nb 17 - 0.05 1.00 1.00 0.040 0.030 16.0-18.0 - - - Nb: 12x%C≤1
1.4541 X6CrNiTi18-10 321 0.08 1.00 2.00 0.045 0.030 17.0-19.0 - 9.0-12.0 - Ti: 5x%C≤0.7
1.4550 X6CrNiNb18-10 347 0.08 0.75 2.00 0.045 0.030 17.0-19.0 - 9.0-12.0 - Nb: 10x%C≤1
1.4571 X6CrNiMoTi17-12-2 316 Ti 0.08 0.75 2.00 0.045 0.030 16.5-18.5 2.0-2.50 10.5-13.5 - Ti: 5x%C≤0.7
Malz. No. DIN SAE/AISI Tavlı İslah Sertleştirme Hızlı Soğutma Sertlik (RSD-C) 20 20 50 100 150 200 300 400 500 550 Çekme Dayanımı MPA A5 Kopma uzaması Lo=5d0 %
1.4002 X 6 Cr 15 403 - - - - 150..180 240 235 230 225 220 195 - - - 450..650 250..400 20
1.4000 X 6 CrAl 15 405 - - - - 150..180 250 245 240 - - - - - - 450..650 250..400 20
1.4006 X 10 Cr 13 410 + - - - 140..170 275 265 260 245 - - - - - 550..750 350..550 20
1.4016 X 8 Cr 17 430 - - - - 130..180 270 - - - - - - - - 600..800 400..600 20
1.4021 X 20 Cr 13 420 + - - - 160..210 440 - - - - - - - - 900..1050 700..900 18
1.4024 X 15 Cr 13 - + - - - ≥220 - - - - - - - - - ≥750 - -
1.4031 X 40 Cr 13 - + - - - ≥250 - - - - - - - - - ≥800 - -
1.4057 X 22 CrNi 17 431 + - - - ≥275 - - - - - - - - - ≥950 - -
1.4104 X 12 CrMoS 17 430 F + - - - 160..210 300 - - - - - - - - 550..700 350..550 20
1.4113 X 6 CrMo 17 434 - - - - 130..180 270 - - - - - - - - 450..650 250..400 20
1.4118 X 45 CrMoV 15 - - + - - ≥260 - - - - - - - - - ≥900 - -
1.4301 X 5 CrNi 18-9 304 - - - - 130..180 205 190 175 155 140 127 110 98 92 500..750 190..450 40
1.4305 X 8 CrNiS 18-9 303 - - - - 130..180 215 175 155 140 127 110 98 92 90 500..750 190..450 30
1.4306 X2CrNi19-11 304 L - - - - 130..180 175 165 145 130 118 100 89 81 80 450..650 180..400 45
1.4311 X 2 CrNi N 18 10 304 LN - - - - 140..200 270 245 205 175 157 138 125 118 118 550..750 250..500 40
1.4401 X5CrNiMo17-12-2 316 - - - - 130..180 205 195 175 158 145 127 115 110 108 500..750 190..450 40
1.4404 X2CrNiMo17-12-2 316 L - - - - 120..180 195 185 165 150 137 118 108 100 98 450..650 180..400 45
1.4406 X2CrNiMoN17-11-2 316 LN - - - - 150..210 290 250 211 187 167 145 135 127 127 600..800 290..550 40
1.4429 X2CrNiMoN17-13-3 316 LN - - - - 150..210 300 285 225 197 178 155 145 138 136 600..800 290..550 40
1.4435 X2CrNiMo18-14-3 316 L - - - - 120..180 195 185 165 150 137 118 108 - - 450..650 180..400 45
1.4436 X5CrNiMo17-13-3 316 - - - - 150..180 205 195 175 158 145 127 115 110 108 500..750 190..450 40
1.4438 X2CrNiMo18-15-4 317 L - - - - 150..180 195 187 170 158 144 126 116 110 108 500..700 200..450 40
1.4510 X 3 CrTi 17 XM 8,430 Ti - - - - 130..170 270 - - - - - - - - 450..600 250..400 20
1.4511 X 3 Cr Nb 17 - - - - - 130..170 270 - - - - - - - - 450..600 250..400 20
1.4541 X6CrNiTi18-10 321 - - - - 130..190 205 190 176 165 155 135 125 119 118 500..750 190..450 40
1.4550 X6CrNiNb18-10 347 - - - - 130..190 205 190 176 165 155 135 125 119 118 500..750 190..450 40
1.4571 X6CrNiMoTi17-12-2 316 Ti - - - - 130..190 205 190 176 165 145 135 127 127 - 500..750 190..450 40

Takım Çeliklerinin Kullanım Alanları


Takım çelikleri malzemelerin işlenmesi ve şekillendirilmesi için kullanılan asil çeliklerdir. Diğer çelik gurupları gibi takım çeliklerinde kimyasal bileşime göre sınıflandırma veya sınırlandırma mümkün olmamaktadır, zira hem kimyasal bileşim çok geniş aralıklarda değişebilmekte ve hem de diğer çelik gurupları ile kesişebilmektedir.


Bu nedenle aynı kimyasal bileşimdeki çelikler üretim şekillerindeki (yöntemlerindeki) değişikliklerle farklı özelliklere sahip olabilmektedir, böylece farklı kullanım alanlarında aynı kimyasal bileşime sahip malzeme farklı isimler ile adlandırılabilmektedir.


Örneğin;

29 CrMoV 9 (1.2307, plastik enjeksiyon kalıbı

30 CrMoV 9 (1.7701) ıslah çeliği

31 CrMoV 9 (1.8519) nitrasyon çeliği

Takım malzemelerinde beklenen en önemli özellik kullanım şartlarında plastik şekil değiştirmemesi, kırılmaması (veya çatlak oluşmaması) ve mümkün olduğunca uzun süre yüzeyinin değişmeden (yüzey genel, oksidasyon, pürüzlülük, sertlik vb.) kalması.


Böylece takım çeliklerinin en önemli kullanım özelliklerini belirleyen;

- sertlik

- tokluk

Malz. No. BÖHLER DIN C Si Mn Cr Mo Ni V W
1.2080 K100 X 210 Cr 12 2.00 0.25 0.30 11.50 - - - -
1.2601 K105 X 165 CrMoV 12 1.60 0.35 0.30 11.50 0.60 - 0.30 0.50
1.2436 K107 X 210 CrW 12 2.10 0.25 0.30 11.50 - - - 0.70
1.2379 K110 X 155 CrVMo 12-1 1.55 0.25 0.35 11.80 0.80 - 0.95 -
H.2380 K190 X 220 CrVMo 13-4 2.30 0.40 0.40 12.50 1.10 - 4.00 -
1.2345 K306 X 30 CrVMo 5-1 0.51 0.95 0.30 5.00 1.40 - 1.40 -
H.K340 K340 - 1.10 0.90 0.40 8.30 2.10 - 0.50 -
1.2550 K455 60 WCrV 7 0.63 0.60 0.30 1.10 - - 0.18 2.00
H.2510 K460 100 MnCrW 4 0.95 0.25 1.10 0.55 - - 0.10 0.55
1.2210 K510 115 CrV 3 1.18 0.25 0.30 0.70 - - 0.10 -
1.2767 K600 X 45 NiCrMo 4 0.45 0.25 0.40 1.30 0.25 4.00 - -
1.2842 K720 90 MnCrV 8 0.90 0.25 2.00 0.35 - - 0.10 -
Malz. No. DIN Sıcak Şekil. Sıcaklığı (°C) Yumuşak Tavlama Sıcaklığı (°C) Gerilim Alma (°C) Yumuşak Tavlama Sonu Sertlik (BSD 30) Sertleştirme Sıcaklığı (°C) Sertleştirme Ortamı Sertleştirme Sonu Sertlik (HRC) 400 500 550 600 650 700
1.2581 X 30 WCrV 9 3 1100-900 750-800 600-650 240 1070-1150 Y-SB-H 48-52 50 51 52 50 46 38
1.2344 X 40 CrMoV 5 1 1100-900 750-800 600-650 229 1020-1080 Y-SB-H 52-56 54 55 54 50 40 32
1.2367 X 38 CrMoV 5 3 1100-900 750-800 600-650 229 1030-1080 Y-SB-H 52-56 52 54 53 50 44 35
1.2365 X 32 CrMoV 3 3 1100-900 750-800 600-650 229 1010-1050 Y-SB 52-56 50 51 52 50 45 36
1.2714 56 NiCrMoV 7 1100-850 650-700 650 248 830-870 Y 52-58 50 48 43 40 36 -

Yay Çeliklerinin Kullanım Alanları


Yay malzemesi olarak kullanılacak çeliklerde istenilen özellikler, yeterli yük dayanımı, iyi esneklik, kırılmaya karşı sınırsız emniyet şeklinde tariflenebilir. Bu özellikler ancak uygun çelik seçimi ve ısıl işlem ile mümkün olabilir. Yük dayanımının artırılması ile malzemenin sünekliğini kaybetmemesi esastır.


Esnek parçaların üretimi hususunda dikkat edilmesi gereken önemli hususlardan biri, parçaların kaynak edilmesinin sakıncasıdır. Bunlara ek olarak; yüzey çentik etkisi, ısıl işlemden kaynaklanabilecek iç çatlaklar, yüzeyde oluşan ve malzemenin homojen sertliğini bozar etkideki dekarbürasyon gibi olaylar, kırılma etkisini artıran sebepler olarak belirtilebilir. Ayrıca, yüzey pürüzlülüğünün hassasiyeti, termokimyasal sertleştirme (nitrürasyon), kumlama gibi işlemler kırılma tehlikesini azaltıcı işlemler olarak söylenebilir.


Çelik malzemeye şekil verme işlemi oda sıcaklığında gerçekleşirse, yüksek oranda eğilme gerilmeleri meydana gelir ki, bu durum üretilen parçanın esnekliğini düşürür. Bu sebeple şekil verilmiş parçaların düşük sıcaklıklarda tavlanması uygun olur.

Malz. No. DIN SAE/AISI C Si Mn Pmax Smax Cr Mo Nmax
1.0900 38 Si 6 - 0.35-0.42 1.40-1.60 0.50-0.80 0.050 0.050 - - 0.007
1.0902 46 Si 7 - 0.42-0.50 1.50-1.80 0.60-0.80 0.050 0.050 - - 0.007
1.0903 51 Si 7 - 0.47-0.55 1.50-1.80 0.50-0.80 0.045 0.045 - - 0.007
1.0904 55 Si 7 9255 0.52-0.60 1.50-1.80 0.70-1.00 0.045 0.045 - - -
1.0906 65 Si 7 - 0.60-0.68 1.50-1.80 0.70-1.00 0.050 0.050 - - 0.007
1.0908 60 SiMn 5 - 0.55-0.65 1.00-1.30 0.90-1.10 0.050 0.050 - - 0.007
1.0961 60 SiCr 7 9262 0.55-0.65 1.50-1.80 0.70-1.00 0.045 0.045 0.20-0.40 - 0.007
1.0970 38 Si 7 - 0.35-0.42 1.50-1.80 0.70-1.00 0.045 0.045 - - -
1.1231 Ck 67 1070 0.65-0.72 0.15-0.35 0.60-0.90 0.035 0.035 - - -
1.1248 Ck 75 1075 0.70-0.80 0.15-0.35 0.60-0.80 0.035 0.035 - - -
1.1269 Ck 85 1086 0.80-0.90 1.50-1.80 0.45-0.65 0.035 0.035 - - -
1.1274 Ck 101 1095 0.95-1.05 0.15-0.35 0.40-0.60 0.035 0.035 - - -
1.5028 65 Si 7 - 0.60-0.70 1.50-1.80 0.70-1.00 0.035 0.035 - - -
1.5029 71 Si 7 - 0.68-0.75 1.50-1.80 0.60-0.80 0.035 0.035 - - -
1.5225 51 MnV 7 - 0.48-0.55 0.15-0.35 1.60-1.90 0.035 0.035 - - -
1.7103 67 SiCr 5 - 0.62-0.72 1.20-1.40 0.40-0.60 0.035 0.035 0.40-0.60 - -
1.7138 52 MnCrB 3 50B50 0.48-0.55 0.15-0.35 0.75-1.00 0.035 0.035 0.40-0.60 - B 0.0005
1.7176 55 Cr 3 5155 0.52-0.59 0.15-0.40 0.70-1.00 0.035 0.035 0.60-0.90 - -
1.7701 51 CrMoV 4 - 0.48-0.56 0.15-0.40 0.70-1.00 0.035 0.035 0.90-1.20 0.15-0.25 -
1.8159 51 CrV 4 6150 0.47-0.55 0.00-0.40 0.70-1.00 0.035 0.035 0.90-1.20 - -
1.8161 58 CrV 4 - 0.55-0.62 0.15-0.40 0.70-1.00 0.035 0.035 0.90-1.20 - -
Malz. No. DIN SAE/AISI AKMA SINIRI (N/mm2) ÇEKME DAYANIMI (N/mm2) KOPMA UZAMASI (%)
1.0900 38 Si 6 - 1030 1180-1370 6
1.0902 46 Si 7 - 1080 1275-1470 6
1.0903 51 Si 7 - 1130 1320-1570 6
1.0904 55 Si 7 9255 1080 1275-1470 6
1.0906 65 Si 7 - 1080 1275-1470 6
1.0908 60 SiMn 5 - 1030 1320-1520 6
1.0961 60 SiCr 7 9262 1130 1320-1570 6
1.0970 38 Si 7 - 1030 1180-1370 6
1.7103 67 SiCr 5 - 1320 1470-1670 6
1.7176 55 Cr 3 5155 1180 1370-1620 6
1.7701 51 CrMoV 4 - 1180 1370-1670 6
1.8159 51 CrV 4 6150 1180 1370-1620 6
1.8161 58 CrV 4 - 1320 1470-1670 6

Firmamız, endüstriyel üretim çözümleriyle müşterilerine yüksek kalite ve güvenilir hizmet sunmaktadır.

İletişim Bilgileri

İletişim